|
Powszechnie stosowane były już w XIV wieku. W 1854 r. w Berlinie skonstruowano pierwszą maszynę do produkcji dachówek ceramicznych. Od tego czasu dokonał się olbrzymi postęp technologiczny. Dachówki produkuje się z gliny (o niskiej zawartości margla), z dodatkiem składników uszlachetniających (np. maczki ceglanej, kwarcu). Z rozdrobnionych i wymieszanych składników przygotowywana jest masa plastyczna.
Zależnie od technologii produkcji dachówki dzielimy na: - tłoczone – wytwarzane w formach;
- ciągnione – cięte z pasm masy wyciśniętych na prasie zakończonej odpowiednim profilem.
Przygotowane w ten sposób dachówki są suszone, a następnie wypalane w temperaturze 900÷1200 °C. Kolor dachówek zależy od rodzaju gliny, użytych dodatków i substancji nanoszonych powierzchniowo przed wypalaniem.
Ze względu na sposób wykończenia, dachówki dzielimy na: - naturalne –ceglastoczerwone, żółte lub szare.
- barwione w masie lub powierzchniowo;
- angobowane – czerwone, brązowe, czarne, zielone, antracytowe, cieniowane itp.
Angobowanie polega na powlekaniu dachówek przed wypaleniem mieszaniną specjalnej ceramicznej glinki i substancji barwiących. Dzięki temu dachówki są bardziej odporne na wilgoć i zabrudzenia, gładsze, bardziej błyszczące (angoba szlachetna). Dachówki cieniowane otrzymuje się stosując dwa rodzaje angoby. Stosowane są także angoby bezbarwne, pełniące wyłącznie funkcję ochronną.
- glazurowane (szkliwione) – oprócz typowych kolorów występują też czarne, granatowe, niebieskie itp.
Szkliwienie polega na pokryciu wysuszonej dachówki szkliwem i jej wypaleniu. Glazura może być też bezbarwna – nadająca połysk i pogłębiająca naturalną barwę. Dachówki glazurowane mają większy połysk niż angobowane, są bardziej odporne na wilgoć i zabrudzenia. Pomimo dużej różnorodności, można wyodrębnić podstawowe i charakterystyczne dla wszystkich dachówek ceramicznych cechy, takie jak: trwałość (ok. 100 lat); wysoka wytrzymałość; ognioodporność; mrozoodporność; nienasiąkliwość; paroprzepuszczalność; szczelność; odporność na duże i gwałtowne zmiany temperatury; odporność na czynniki atmosferyczne (promieniowanie UV, wiatr, kwaśne deszcze); odporność na działanie szkodliwych substancji chemicznych; szczelność i dobra wentylacja wykonanego z nich pokrycia; duża akumulacyjność cieplna; zdolność tłumienia hałasu; łatwość wykonywania napraw; możliwość stosowania na dachach o niskim kącie nachylenia połaci (powyżej 16°); możliwość krycia dachów o różnym stopniu trudności, nawet tych najbardziej skomplikowanych; oszczędność zużycia materiału (bo to elementy małowymiarowe); dodatkowo podczas układania powstaje niewiele odpadów; ekologiczność; estetyka; różnorodność oferowanych kolorów i kształtów; trwałość kolorów; łatwość konserwacji i utrzymania w czystości – wymagają tylko okresowego mycia wodą pod ciśnieniem, oraz ewentualnie impregnacji czy też usuwania mchu i nalotów. duży ciężar (40÷75 kg/m2). Decydując się na pokrycie z dachówek ceramicznych warto zwrócić uwagę na minimalny zalecany kąt nachylenia (pochylenia) połaci. Jest to wartość kąta nachylenia połaci, powyżej którego wykonane z tych dachówek pokrycie jest teoretycznie szczelne. Dachówki tego typu można układać na dachu o mniejszym pochyleniu stosując odpowiednie zabezpieczenia, o ile tylko kąt nachylenia nie jest mniejszy od minimalnego dopuszczalnego kąta nachylenia połaci. Wartości obu kątów można znaleźć m.in. w kartach technicznych producentów. Istnieje wiele rodzajów dachówek ceramicznych. Prawie każda firma produkuje jej własny, oryginalny rodzaj. Można jednak wyróżnić najbardziej charakterystyczne grupy.
Podstawowe typy dachówek ceramicznych to: a/ karpiówki
Są to płaskie i wąskie dachówki. Ich nazwa pochodzi od jednego ze sposobów krycia, przypominającego wyglądem łuskę karpia. Znane są od ok. 5000 lat – jest to najstarsza forma dachówek ceramicznych.
Ich prosta forma daje prawie nieograniczone możliwości kształtowania połaci dachowych, dlatego są to jedne z najpopularniejszych w naszym kraju dachówek.
Produkowane są karpiówki proste oraz wklęsłe i wypukłe, pozwalające na krycie dachów o zakrzywionej płaszczyźnie.
Podstawowe parametry: - standardowe wymiary (długość/szerokość) [mm]: 380/180; - dostępne kształty: ~ półokrągłe; ~ proste; ~ łukowe; ~ segmentowe; ~ sześciokątne; ~ gotyckie; ~ kościelne. - rodzaje i sposoby profilowania powierzchni: ~ gładka; ~ chropowata; ~ czesana; ~ szczotkowana; ~ prążkowana; ~ falista; ~ profilowana; ~ ręcznie ornamentowana. - przeciętne zużycie sztuk na m2 połaci dachowej [szt./m2]: 36; - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 30°; - sposoby pokrycia połaci:
- w łuskę – każdy rząd dachówek mocowany do osobnej łaty;
- w koronkę – na każdej łacie układa się dwa rzędy dachówek, przesunięte względem siebie o pół dachówki;
- sposób mocowania:
- przy pomocy zaczepów – wyprofilowanych na dolnej powierzchni;
- przy pomocy gwoździ – jeśli dachówka zamiast zaczepów ma otwory;
- podstawowe odmiany:
- karpiówki wieżowe;
- karpiówki berlińskie;
- karpiówki saksońskie.
Właściwości: - „plastyczność” – dachówkami tego typu można pokryć bardzo skomplikowane powierzchnie (np. tzw. wole oka) bez konieczności stosowania obróbek blacharskich; - dachy nimi pokryte sprawiają wrażenie lekkich i delikatnych; - jedno z najcięższych pokryć dachowych – 1m2 tego pokrycia waży do 75kg.
Zastosowanie: - dachy stożkowe; - skomplikowane dachy; - budynki mieszkalne; - obiekty sakralne; - obiekty zabytkowe.
b/ esówki (holenderki)
Dachówki te mają charakterystyczny przekrój poprzeczny przypominający literę S. To jedne z dachówek tłoczonych. Gwarantują dwukierunkową szczelność, dzięki układaniu na zakład i zachodzeniu na siebie poszczególnych rzędów. Charakteryzują się powierzchnią o głębokim, miękkim światłocieniu.
Podstawowe parametry: - standardowe wymiary (długość/szerokość) [mm]:
383/230; 335/175.
- przeciętne zużycie sztuk na m2 połaci dachowej [szt./m2]: 8,5÷16,5; - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 40°; - sposób mocowania:
- przy pomocy wyprofilowanych zaczepów;
- przy pomocy zamków.
- podstawowe odmiany:
~ holenderki płaskie (dachówki rzymskie)
Jedne z najpopularniejszych dachówek. Mają kształt spłaszczonych (wywłaszczona część środkowa) holenderek, z wyraźnymi zamkami. Można je układać już na połaciach dachowych o kącie nachylenia 18°.
Właściwości: - dobre odprowadzenie wody z dachu; - szczelność pokrycia; - zmienna długość krycia, dzięki wykonanym z tolerancją zaczepom (dachówki przesuwne); - dachy nimi pokryte sprawiają wrażenie lekkich i delikatnych.
Zastosowanie: - wymiana starych pokryć dachowych (możliwość zmiennej szerokości krycia eliminuje konieczność przebijania starych lat, zmniejsza koszty i czas trwania remontu); - skomplikowane dachy.
c/ dachówki zakładkowe
Jedne z najpopularniejszych dachówek. Od spodu są wyposażone w zaczepy, które zahacza się o łaty, a na bokach i od strony czoła – w specjalnie wyprofilowane zamki, zazębiające się podczas układania dachówek. Dzięki zamkom pokrycie wykonane z tego typu dachówek jest bardzo szczelne.
Do tego typu dachówek zaliczamy m. in.:
- marsylki (dachówki falsowe, dachówki falsowe z podwójną muldą)
To jedne z najstarszych dachówek zakładkowych, z zakładkami umieszczonymi ze wszystkich stron. Dzięki temu wymagają niewielkiego zakładu pomiędzy rzędami.
Podstawowe parametry: - przeciętne zużycie sztuk na m2 połaci dachowej [szt./m2]: 12÷15; - rodzaje kształtów i powierzchni: ~ dwa równoległe wgłębienia oraz wyraziste, ostre światłocienie. - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 25°;
Właściwości: - szczelność; - doskonała ochronna przed czynnikami atmosferycznymi; - czasochłonność wykonania pokrycia; - uniwersalna stylistyka.
Zastosowanie: - budynki jednorodzinne, także nowoczesne; - budynki stylizowane; - obiekty użyteczności publicznej; - obiekty zabytkowe.
d/ dachówki romańskie (dachówki toskańskie, dachówki śródziemnomorskie, dachówki greckie)
Z wyglądu przypominają dachówki mnich-mniszka.
Podstawowe parametry: - przeciętne zużycie sztuk na m2 połaci dachowej [szt./m2]: 15; - rodzaje kształtów i powierzchni: ~ wąska i płaska część środkowa, wysoki zaokrąglony profil fali, zdecydowane światłocienie. - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 22°.
e/ dachówki suwakowe (dachówki reńskie, dachówki renowacyjne) Mają wyjątkowo dużą tolerancję nasuwania jednej dachówki na drugą.
Podstawowe parametry: - przeciętne zużycie sztuk na m2 połaci dachowej [szt./m2]: 12÷20; - rodzaje kształtów i powierzchni: ~ lekko wklęsły profil, niewielkie i subtelne światłocienie. - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 25°;
Właściwości: - uniwersalna stylistyka; - delikatna, neutralna, elegancka połać dachowa.
Zastosowanie: - budynki jednorodzinne, także nowoczesne; - budynki stylizowane; - obiekty użyteczności publicznej; - obiekty zabytkowe.
f/ dachówki zabytkowe
To grupa dachówek stosowanych zwykle na kilkudziesięciu- lub kilkusetletnich obiektach zabytkowych, a także na budynkach stylizowanych na śródziemnomorskie. Zakwalifikować do tej grupy można kilka podtypów produkowanych w mniejszych ilościach niż pozostałe, produkowanych przez pojedyncze zakłady, a nawet produkowanych na potrzeby renowacji pojedynczych obiektów.
Do dachówek zabytkowych zaliczamy m.in.: - dachówki mnich i mniszka
Jest to jedyny typ pokrycia składający się z dwóch dachówek:
- mniszki – wklęsłej dachówki układanej na podłożu;
- mnicha – wypukłej dachówki układanej na dwóch sąsiadujących mniszkach tak, że zakrywa ona ich styk.
To długie dachówki o korytkowym, zwężającym się kształcie. Montaż ułatwiają specjalne zakładki wyprofilowane na ich krawędziach.
Podstawowe parametry: - standardowa długość [mm]: 400÷460; - rodzaje i sposoby profilowania powierzchni: ~ gładka; ~ z wypustami, na których opiera się położona wyżej dachówka; ~ ze specjalnymi wypustkami umożliwiającymi układanie dachówek na dachach o zmiennym kącie nachylenia połaci. - minimalny zalecany kąt nachylenia połaci: 40°; - sposób mocowania:
- przy pomocy zakładek
- przy pomocy drutu;
- przy pomocy klamer;
- przy pomocy zaprawy.
Właściwości: - pokrycie z nich wykonane jest pokryciem samowentylującym – nie trzeba pozostawiać pod nim szczeliny wentylacyjnej; - szczelność (najszczelniejsze z pokryć ceramicznych); - czasochłonność wykonania pokrycia; - charakterystyczny, nadający powagi i dostojeństwa wygląd.
Zastosowanie: - obiekty sakralne; - obiekty zabytkowe.
f/ dachówki klasztorne
Dachówki stosowane w budynkach narażonych na wyjątkowo silne działanie wiatru (np. kościoły, wieże). Sprawiają wrażenie ciężkiego pokrycia, jednocześnie nadając dachowi wytworny wygląd. Minimalny zalecany dla tych dachówek kąt nachylenia połaci wynosi 35°.
Można je podzielić na dwa zasadnicze podtypy:
- dachówki o nietypowych kształtach
Tworzą często nowe, odrębne typy. Ich ciekawe, futurystyczne i nietypowe kształty pozwalają na uzyskanie pięknego i unikatowego dachu. Jest ich niewiele i trudno je zaklasyfikować, gdyż tworzą standard same dla siebie.
g/ dachówki wielkoformatowe
To grupa dachówek o typowych kształtach, lecz zwiększonych w porównaniu do tradycyjnych dachówek wymiarach. Pozwala to na zmniejszenie ilości elementów potrzebnych na pokrycie metra kwadratowego połaci i zmniejszenie rozstawu łat, a co za tym idzie na zmniejszenie kosztów pokrycia i skrócenie czasu jego układania.
Pokrycie dachowe to nie tylko dachówki – to również uzupełniające je elementy. W ramach rozwiązań systemowych oraz poza nimi producenci ceramiki budowlanej oferują następujące akcesoria:
- dachówki antenowe;
- dachówki boczne;
- dachówki dwufalowe;
- dachówki kalenicowe;
- dachówki kalenicowe krawędziowe – lewe i prawe.
- dachówki kalenicowe wentylacyjne przesuwne – do wykańczania kalenicy, z możliwością przesuwu dostosowaną do długości krokwi, umożliwiające wentylację połaci.
- dachówki kątowe – do krycia załamań dachów.
- dachówki kątowe krawędziowe – lewe i prawe.
- dachówki koszowe – do układania w utworzonym przez dwie połacie dachowe koszu.
- dachówki krawędziowe (wiatrownicowe) – do układania wzdłuż krawędzi dachu. Dzielą się na lewe i prawe.
- dachówki krawędziowe szczytowe – lewe i prawe.
- dachówki mansardowe – do krycia załamań dachów.
- dachówki mansardowe krawędziowe – lewe i prawe.
- dachówki okapowe;
- dachówki pod stopień kominiarski – lub z zamontowanym stopniem kominiarskim, drabinką, lub innego rodzaju stopniami umożliwiającymi poruszanie się po dachu. Zwykle jest to rozwiązanie systemowe składające się z dachówek z wspornikami, stopni dachowych lub ław kominiarskich, oraz uchwytów i elementów mocujących.
- dachówki połówkowe – do układania w koszach lub przy kominach.
- dachówki przeciwśnieżne (przeciwśniegowe) – zapobiegające osuwaniu się śniegu i sopli. Zwykle mają płotek lub haki na belkę podtrzymującą śnieg.
- dachówki przejściowe z kominkiem – łączące cechy dachówek antenowych i kominków wentylacyjnych.
- dachówki przelotowe – z rurą wentylacyjną lub antenową, lub z możliwością
- przeprowadzenia przyłącza do baterii słonecznych.
- dachówki pulpitowe – umożliwiające ułożenie ceramicznego dachu pulpitowego.
- dachówki skrajne;
- dachówki szczytowe – osłaniające szczyt dachu przed negatywnym działaniem czynników atmosferycznych.
- dachówki wywietrznikowe/wentylacyjne – poprawiające cyrkulację powietrza i odprowadzające wilgoć spod pokrycia dachowego.
- dachówki wyrównawcze;
- dachówki ze środkową falą – do krycia załamań dachów.
- gąsiory – układane na kalenicy. Najważniejsze ich typy to gąsiory:
- podstawowe;
- początkowe;
- końcowe;
- łączniki kalenic (np. trójniki), zwane też gąsiorami łączącymi.
- kliny dachowe/dachówki klinowe – pojedyncze dachówki lub zestawy dachówek do krycia powierzchni stożkowych, lejowych, wypukłych, zaokrąglonych lub wielokątnych. Pozwalają na przejście z jednego rzędu dachówek w dwa rzędy, i odwrotnie.
- kominki wentylacyjne – odpowietrzające piony kanalizacyjne oraz umożliwiające wentylację ostatniej kondygnacji.
- ławy i stopnie kominiarskie;
- ozdoby dachowe;
- wywietrzniki;
- zakończenia gąsiorów.
|